Tuyển nữ Việt Nam gặp Trung Quốc ở tứ kết: xem trực tiếp trên VTV6, đối đầu 14 trận chưa từng thắng

Phòng họp kỹ thuật của tuyển nữ Việt Nam sáng đèn muộn hơn mọi buổi tập. Trên màn hình, băng ghi hình các trận đấu của tuyển nữ Trung Quốc được bật chế độ chạy chậm, dừng lại ở những tình huống một cầu thủ áo đỏ nhận bóng trong khoảng trống giữa hai tuyến. Ban huấn luyện yêu cầu cả đội xem lại đoạn băng ấy đến lần thứ ba. Khi đèn tắt, trời đã tối hẳn.

Cách đó vài dãy nhà, lịch phát sóng đã được chốt. Trận tứ kết giữa tuyển nữ Việt Nam và tuyển nữ Trung Quốc sẽ được truyền trực tiếp trên VTV6, kèm tường thuật trực tuyến trên Dân trí. Một khung giờ cố định. Một đối thủ hàng đầu châu lục. Và rất ít điều để hai bên có thể nói khác nhau.

Một suất tứ kết được dựng lên từ đâu

Tuyển nữ Việt Nam vào vòng knock-out bằng con đường không êm. Vòng bảng khép lại với ba kết quả: thua Trung Hoa Đài Bắc, thua Nhật Bản, hòa Thái Lan. Không một chiến thắng nào. Suất đi tiếp đến từ vị trí thứ ba tốt nhất — trong nhóm các đội xếp thứ ba của giải, chỉ hai đội trong số ba được chọn, và Việt Nam nằm trong nhóm đó.

Ban thể thao Dân trí gọi suất đi tiếp ấy là may mắn. Đánh giá đó không sai, và nó dựng lên một cái trần cho toàn bộ phần còn lại của câu chuyện: đội bóng bước vào tứ kết với tư cách khách, không phải với tư cách ứng viên.

Phía bên kia là Trung Quốc, đội bóng được chính Ban huấn luyện Việt Nam xếp vào nhóm hàng đầu châu Á và thế giới. Lịch sử đối đầu không để lại nhiều chỗ cho sự mơ mộng: mười bốn lần chạm trán, tuyển nữ Việt Nam chưa một lần thắng. Trận giao hữu gần nhất giữa hai đội, tỷ số dừng ở 0-3.

Bốn dữ kiện ấy — vòng bảng không thắng, suất thứ ba tốt nhất, chuỗi mười bốn trận, và thất bại 0-3 — là gần như toàn bộ nền tảng để người hâm mộ đánh giá trước giờ bóng lăn. Phần còn lại thuộc về suy đoán.

Cách người ta chuẩn bị cho một trận đấu không cân sức

Đấu pháp được Ban huấn luyện nêu ra rất rõ ràng: giữ cự ly đội hình, chịu đựng sức ép, và chờ cơ hội phản công. Đây là công thức quen thuộc của mọi đội bóng cửa dưới, và nó hợp lý nếu đặt cạnh thành tích đối đầu. Nhưng nó cũng là một lựa chọn mặc định. Trong toàn bộ phần phát biểu của đội, không có mô tả nào về cách Việt Nam tạo ra cơ hội sau khi giành lại được bóng. Phòng ngự thì có kế hoạch. Chuyển hóa thành bàn thắng thì chưa.

Phần chuẩn bị đáng chú ý hơn nằm ở những chi tiết nhỏ. Tiền vệ Thái Thị Thảo cho biết đội đã xem băng ghi hình về lối chơi của Trung Quốc, và cả về từng cá nhân cầu thủ Trung Quốc, do Ban huấn luyện cung cấp. Trọng tâm của buổi phân tích là hạn chế tối đa những sai sót cá nhân.

Với tôi, đây là tín hiệu trung thực nhất trong toàn bộ phần trả lời phỏng vấn. Một đội bóng chuẩn bị theo hướng giảm thiểu sai số là một đội bóng đã mặc định mình sẽ phòng ngự gần như trọn trận. Người ta không dạy một hàng thủ cách giữ người suốt 90 phút nếu tin rằng mình sẽ cầm bóng. Người ta dạy như vậy khi biết mình sẽ không có bóng.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở sân các đội nữ trong khu vực, khác biệt giữa một đội cửa dưới chơi tốt và một đội cửa dưới chơi tệ thường không nằm ở hàng thủ. Nó nằm ở ba mươi mét cuối cùng của sân đối phương, nơi đội yếu có đúng một hoặc hai tình huống để làm điều gì đó. Nếu Việt Nam có một kế hoạch cho ba mươi mét ấy — một quả phạt cố định, một pha phản công có người chạy biên — thì trận đấu có thể kéo dài hơn dự kiến. Nếu không, hàng thủ sẽ giữ được bao lâu tùy vào việc Trung Quốc dứt điểm tệ đến mức nào.

Chiếc đồng hồ, chứ không phải sơ đồ

Trong hơn năm mươi năm làm nghề, tôi học được một điều tưởng như tầm thường: thời gian quyết định nhiều hơn đấu pháp. Trước khi nói đến chuyển nhượng hay sắp xếp đội hình, hãy nói về thời gian — một chiếc đồng hồ sai có thể giết chết một thương vụ, và một ngày lỡ hẹn có thể giết chết một trận đấu.

Với tuyển nữ Việt Nam, đồng hồ đang chạy theo hai hướng. Một là 90 phút trước mắt, nơi mỗi phút giữ bóng thêm là một phút Trung Quốc không thể ghi bàn. Hướng còn lại dài hơn nhiều: chu kỳ phát triển của cả một nền bóng đá nữ, thứ được đo bằng số giải trẻ, số buổi tập và số năm hợp đồng của các huấn luyện viên, chứ không bằng một trận tứ kết.

Tờ giấy cũ vẫn nằm trong ngăn bàn — tôi không bao giờ xóa đi lịch sử sai lầm. Ở đây, lịch sử sai lầm ấy nằm ở chỗ khác: một nền bóng đá nữ có rất ít giải đấu, rất ít khán giả, và rất ít người trả tiền để xem các cầu thủ tập luyện mỗi sáng. Một trận tứ kết truyền trực tiếp trên VTV6 không chữa được điều đó. Nhưng nó là một trong số ít cách để bóng đá nữ Việt Nam xuất hiện trên truyền hình cả nước trong khung giờ vàng.

Ba tháng lương chưa trả, một cuộc họp kéo dài chín tiếng, và một cầu thủ khóc trước mặt ban lãnh đạo — bóng đá đâu chỉ có chiến thuật. Tôi vẫn giữ thói quen hỏi một câu trước mỗi thương vụ, mỗi bản hợp đồng, mỗi quyết định: việc này ảnh hưởng đến ai. Với trận đấu tối nay, câu trả lời không nằm ở tỷ số. Nó nằm ở hai mươi bảy con người đã đóng gói hành lý cho một chuyến đi dài, và sẽ trở về với một suất tứ kết nằm trong hồ sơ mà không ai trả thêm đồng nào cho nó.

Điểm mù của cách kể chuyện đang thịnh hành

Cách đọc phổ biến nhất cho trận đấu này là: Việt Nam chỉ có thể chọn giữa thua đậm và thua nhẹ. Tôi không phản đối kết luận ấy, vì dữ liệu đối đầu đủ mạnh để bảo vệ nó.

Nhưng có một điểm mù. Suất đi tiếp may mắn đang bị xem như một khuyết điểm cần thanh minh. Thực ra nó là dữ liệu trung thực nhất về vị trí của bóng đá nữ Việt Nam trên bản đồ châu lục: cùng nhóm với Thái Lan và Trung Hoa Đài Bắc, dưới nhóm dẫn đầu gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Úc. Một trận thua Trung Quốc không dịch chuyển được vị trí đó. Một trận hòa Thái Lan thì có.

Điểm mù còn lại mang tính thương mại. Việc VTV6 phát trực tiếp một trận tứ kết của đội tuyển nữ, kèm tường thuật trực tuyến trên Dân trí, là dữ kiện quan trọng hơn bất kỳ tỷ số nào sẽ xuất hiện trên màn hình tối nay. Một đội bóng nữ được lên sóng toàn quốc ở khung giờ tốt là một đội bóng có giá. Giá ấy không hiển thị trên bảng kết quả. Nó hiển thị trên bảng giá quảng cáo, và trên số hồ sơ xin tài trợ mà liên đoàn sẽ nhận được trong những tháng tới.

Còn một rủi ro nữa mà ít người nhắc tới: nếu Ban huấn luyện vừa có thay đổi nhân sự, thời gian gắn kết sẽ ngắn hơn bình thường, và một đội bóng đang trong giai đoạn ráp lại sẽ mắc nhiều lỗi cá nhân hơn — đúng thứ mà họ đang cố gắng giảm thiểu. Điều này cần được xác minh lại bằng danh sách đăng ký của giải, chứ không nên suy đoán thêm.

Điều đáng theo dõi sau tiếng còi mãn cuộc

Điều tôi chờ đợi không nằm ở tỷ số. Nó nằm ở cách người ta kể lại tỷ số ấy.

Nếu một trận thua được nhắc đến như một bước chuẩn bị cho chặng đường phía trước của bóng đá nữ, đội tuyển đã thu về nhiều hơn một suất tứ kết. Nếu nó được nhắc đến như một sự xác nhận rằng suất thứ ba tốt nhất kia chỉ là may mắn, thì tờ giấy đi tiếp ấy mãi chỉ là một tờ giấy lịch — và tờ giấy lịch, như tôi đã nói, tôi vẫn giữ trong ngăn bàn.