Paritosh và suất thứ ba sát nút: Puyo Puyo Champions lần đầu bước vào hệ thống thi đấu châu lục

Chiều thứ Năm, tại hội trường Aichi Sky Expo ở Nagoya, bảng điện tử của bảng B chỉ còn đúng một dòng chưa khép lại. Paritosh — tuyển thủ Ấn Độ, cái tên được xướng lên không kèm bất kỳ danh hiệu nào — đứng thứ ba với thành tích hai thắng, hai thua. Không có màn ăn mừng nào bật lên. Khu vực thi đấu vắng tới mức tôi nghe rõ tiếng quạt gió và tiếng ngón tay gõ lên bàn phím cơ. Cậu ấy ngồi im, hai tay đặt phẳng trên đùi, mắt vẫn dán vào màn hình nơi ván đấu cuối đã tắt từ lâu. Cái tên Paritosh được xướng lên đúng một lần, gọn gàng, không lệch một âm. Sai một âm, nhớ một đời: tên cầu thủ không chỉ là ký tự.

Tôi đã theo nhiều kỳ đại hội thể thao châu Á, nhưng đây là lần đầu tôi đứng trong một nhà thi đấu chứng kiến nội dung Puyo Puyo Champions diễn ra dưới lá cờ của Hội đồng Olympic châu Á. Suất đi tiếp của Paritosh không đến từ một màn trình diễn áp đảo. Nó đến từ một điều luật: ba người đứng đầu mỗi bảng giành quyền vào vòng knock-out. Một ván thắng nữa cho bất kỳ ai xếp dưới cậu ấy, hoặc một ván thắng nữa cho chính cậu ấy ở trận cuối, và câu chuyện này đã rẽ sang hướng khác hoàn toàn.

Sân vắng, nhưng tôi nghe rõ hơn tiếng tim của cả một cộng đồng.

Bối cảnh: một tựa game xếp gạch bước vào hệ thống thi đấu Olympic

Để hiểu vì sao một suất thứ ba lại đáng để viết, cần đặt Puyo Puyo Champions vào đúng vị trí của nó trên bản đồ esports châu Á. Đây là trò chơi xếp gạch đối kháng của Sega, thuộc dòng Puyo Puyo đã tồn tại hơn ba thập kỷ. Cạnh tranh ở tựa game này xoay quanh hai trục: ghi nhớ chuỗi khai cuộc, và thuộc lòng dropset của từng nhân vật — tức cách những viên Puyo rác được xếp sang sân đối phương mỗi khi bị tấn công. Nhật Bản là cái nôi của tựa game, và cũng chính là quốc gia đăng cai kỳ đại hội lần này.

Bảng B của Paritosh quy tụ năm tuyển thủ: Munkhzorig Ganbold (Mông Cổ), Koh Mun June Justin (Singapore), Tzu-ang Kuo (Đài Bắc Trung Hoa) và Tanarak Wongkitikun (Thái Lan). Thể thức vòng tròn, mỗi trận đấu theo luật ai thắng ba ván trước thì thắng trận. Một trận vì thế kéo dài từ ba tới năm ván — đủ để một ván thua do may mắn không quyết định số phận của cả trận.

Lịch thi đấu cũng mang ý nghĩa riêng. Vòng bảng khép lại hôm thứ Năm, tứ kết diễn ra thứ Bảy. Hai ngày nghỉ nằm giữa hai chặng. Với một bộ môn mà phản xạ và nhịp tay là tài sản duy nhất, khoảng nghỉ đó là thời gian sửa lỗi, chứ không phải thời gian hồi sức đơn thuần.

Bốn trận, và thứ tự mới là điều đáng đọc

Hãy đọc bốn trận của Paritosh theo đúng thứ tự chúng diễn ra. Trận mở màn gặp Ganbold, cậu ấy thắng 3-0 — kiểu khởi đầu sạch mà bất cứ tuyển thủ nào cũng mong, dứt khoát tới mức đối thủ gần như không chạm được vào nhịp của mình. Trận thứ hai gặp Koh Mun June Justin, thắng 3-2, kéo tới ván thứ năm. Trận thứ ba gặp Tzu-ang Kuo, thua 0-3. Trận thứ tư gặp Tanarak Wongkitikun, thua 2-3.

Hai thất bại đến liên tiếp, ở hai trận cuối vòng bảng. Nhìn vào dãy kết quả, đó là dấu hiệu của một tuyển thủ đi đúng vào đường ray mà giới phân tích gọi là độ dốc phong độ: vào giải ở trạng thái cao, bị đối thủ mạnh hơn bóc tách dần, rồi bước vào giai đoạn quyết định trong tình thế đã bị đọc bài.

Nhưng nếu chỉ dừng ở dãy kết quả thì ta bỏ mất chi tiết quan trọng nhất. Trận thua 0-3 và trận thua 2-3 không nói cùng một điều. Cú trắng tay trước Tzu-ang Kuo cho thấy một khoảng cách — có thể là khoảng cách trình độ, cũng có thể chỉ là khoảng cách trong một thế trận thuận lợi cho đối thủ. Song việc Paritosh lập tức ép được Tanarak, đối thủ mạnh thứ nhì trong bảng theo mọi dấu hiệu, vào một trận năm ván cho thấy khoảng cách đó không hề cố định.

Đó là dạng dữ liệu mà bảng điểm không bao giờ chứa: tốc độ hồi phục tinh thần giữa hai ván đấu, giữa hai buổi thi đấu, giữa hai thất bại.

Trong Puyo Puyo, thứ quyết định thường không nằm ở kỹ năng tay. Nó nằm ở chuỗi khai cuộc. Một người chơi bị dồn vào thế xây dựng phòng thủ sẽ buộc phải chọn giữa hai lựa chọn đều bất lợi: đẩy rác sang đối phương sớm và mất thế, hoặc chờ đợi và để đối phương tích lũy chuỗi lớn. Ba ván thua liên tiếp theo cùng một kịch bản thường là hệ quả của việc bị khóa vào lựa chọn đó. Việc thoát ra được ở trận kế tiếp, dù vẫn thua 2-3, lại là chỉ dấu của khả năng đọc lại thế trận ngay trong ngày.

Từ đây rút ra một điều ít được nói tới: ở bộ môn đối kháng cá nhân, thứ tự thi đấu quan trọng không kém trình độ. Một vòng bảng đưa đối thủ từ yếu tới mạnh, hoặc từ mạnh tới yếu, sẽ tạo ra hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau từ cùng một kết quả 2-2.

Điều luật ba suất và cái bẫy của từ đột phá

Cách kể phổ biến ở đây sẽ là: một tuyển thủ trẻ Ấn Độ làm nên lịch sử. Tôi muốn tách khỏi cách kể đó, không phải để hạ thấp kết quả, mà để đặt nó đúng tầm.

Luật ba suất đi tiếp mỗi bảng là một lựa chọn thiết kế hiếm gặp. Ở phần lớn các kỳ đại hội và các giải esports chuyên nghiệp, hai suất mới là chuẩn mực. Ba suất giúp bảng đấu đông người hơn, đồng thời mở ra một vùng đệm rộng cho những tuyển thủ có thành tích trung bình. Nói thẳng: có một phiên bản của sự kiện này với luật hai suất, và ở phiên bản đó Paritosh không có mặt ở tứ kết.

Vậy nên tôi không gọi đây là bước đột phá. Tôi gọi đây là một cột mốc phát triển, và khác biệt nằm ở chỗ kỳ vọng được đặt vào đâu. Đột phá hàm ý trình độ đã vượt qua một ngưỡng nào đó. Cột mốc phát triển chỉ nói rằng một nền thể thao non trẻ đã có người trụ được tới vòng knock-out của một đại hội châu lục. Với Ấn Độ — quốc gia không nằm trong nhóm cường quốc của dòng game này — vế thứ hai đã đủ để viết thành bài.

Địa lý cũng đang nghiêng về phía chủ nhà. Nhật Bản vừa đăng cai, vừa là nơi sinh ra tựa game, vừa là điểm đến tập huấn quen thuộc của nhiều tuyển thủ quốc tế. Lợi thế quen sân, quen nhịp thi đấu quốc tế, quen cách phân bổ thời gian giữa các ván không xuất hiện trên bảng điểm, nhưng nó tồn tại.

Và đó là lý do vòng tứ kết sẽ khắt khe hơn nhiều. Người đứng thứ ba bảng thường phải gặp nhất bảng ở vòng loại trực tiếp. Paritosh sẽ bước vào sân thứ Bảy, sau hai ngày nghỉ, với hai thất bại trong ký ức và một đối thủ có thành tích vòng bảng tốt hơn. Khán đài có thể vẫn vắng, nhưng áp lực thì không.

Khi ngôi sao mới bừng sáng, cả một thế hệ soi mình trong ánh đèn đó. Câu này đúng, nhưng kèm một điều kiện: ánh đèn phải đủ mạnh để soi. Puyo Puyo Champions ở khu vực này chưa có ánh đèn đó. Và đó mới là vấn đề đáng bàn, không phải suất thứ ba của một buổi chiều thứ Năm.

Điều còn lại sau bảng điểm

Phòng họp báo không bao giờ trống, chỉ là đôi khi nó đầy những nỗi niềm không thành lời.

Tôi sẽ có mặt ở Nagoya vào thứ Bảy. Không phải để xem Paritosh có viết tiếp câu chuyện cổ tích hay không — xác suất ấy không cao, và bản thân cậu ấy cũng biết điều đó. Tôi sẽ có mặt để xem một câu hỏi khác được trả lời: khi một bộ môn mới gia nhập hệ thống thi đấu Olympic, liệu có nền thể thao nào ở châu Á đầu tư đủ để biến một suất thứ ba thành một suất thứ hai trong vài năm tới?

Câu trả lời không nằm ở bảng điểm hôm thứ Năm. Nó nằm ở việc liệu quốc gia ấy có đưa Paritosh trở lại sân chơi này vào kỳ đại hội sau hay không.